06 апрел 2022

"Dastba koru, dilba yor".
"Yurak Xudo bilan, qo'llar esa ishda bo'lishi kerak."

Islom olamida jahonga mashhur bo‘lgan bu so‘zlar eng buyuk sharq faylasufi, Naqshbandiya so‘fiylik tariqatining asoschisi, eng buyuk shayxlardan biri Bahouddin Naqshbandga (1318 – 1389) tegishli. Ular diniy rahbarning hayotiy shioriga aylandi, uning hayotga va Xudoga munosabatini aniq tavsiflaydi.

Ajoyib mo''jizalar haqidagi hikoyatlar va ertaklar Naqshband nomi bilan bog'liq, u haqidagi afsonalar avloddan-avlodga o'tib kelmoqda. Biroq, eng muhim hayotiy ish u yaratgan ta'limot edi. Unda oddiy inson tushunishi mumkin bo'lgan hayot haqiqatlari va islom aqidalari mavjud va bayon etilgan.

Naqshbandiya tariqati izdoshlari oʻz taʼlimotini butun Oʻrta Osiyo hududiga, soʻngra boshqa mamlakatlarga: Turkiya, Hindiston, Volgaboʻyi boʻylab yoyishga muvaffaq boʻldilar.

Bahouddin Naqshband maqbarasi

B.Naqshbandiy vafotidan keyin avliyo va homiy maqomini oldi. Axir u butun umrini sharq durdonasi yonida o‘tkazdi. 1544-yilda avliyo dafn etilgan joyda (Kasr ul-Orifon) oʻsha davrda davlatni boshqargan Xon Abdulaziz buyrugʻi bilan maqbara oʻrnatildi. Bu joy butun dunyodan ziyoratchilar tomonidan keng ziyorat qilingan. Bugungi kunga qadar ziyoratgohga ko'plab dindorlar tashrif buyurishadi.

Maqbaraning soddaligi, betakrorligi bu muqaddas zaminga qadam qo‘ygan kishilarni hayratga soladi. Ma’naviy poklik, oddiylik, ko‘pincha zohidlik bilan chegaradosh, ko‘zga ko‘rinmas taqvodorlik va jamoat g‘ayratisizlik tamoyili B. Naqshbandiy ta’limoti va ma’naviy xizmatining asosi bo‘lgan. Shunday qilib, uning izdoshlari ta'kidladilar va bizning zamonamizning mashhur odamlari tasdiqlaydilar.

Avliyo hunarmand oilasida tug'ilgan, u erda haqiqiy e'tiqod muhiti hukm surgan. U bolaligidanoq mehnat va taqvoda musulmon dinining asoslarini, uning haqiqatini anglagan. Bahouddin yoshligida matoga naqsh solish uchun moʻljallangan shakllarni toʻqish va quvishda yuksak mahoratga ega boʻlgani uchun unga “Naqshband” laqabini berishgan. U umri davomida yo‘l qurilishi, chorvachilik kabi ko‘plab boshqa hunarmandchilikni ham puxta egallagan. Shuning uchun hunarmandlar uni o'zlarining homiylari deb bilishadi. Bahouddinning umri davomida xizmatkori bo‘lmagan, o‘z mehnati bilan kun kechirgan.

Bahouddinning ma’naviy kamoloti va o‘sishiga boboning ta’siri katta bo‘lgan. Bahouddinga xizmat qilish yo‘lini Muhammad bobo Samosiy, so‘ngra Said Amir Kulol, Abduxoliq al-G‘ijduvoniy ochgan. Biroq uning diniy izlanishlarida eng katta hissa Bahouddin 7 yil davomida yaqin aloqa va hamkorlikda bo‘lgan ilohiyot olimi Mavlono Orifa Deg‘aroniyning hissasi bo‘ldi. Ular Xazarda yashab, ishlagan, mistik sirlarni, astrologiyani, shaxslararo munosabatlarni va ko'plab fanlarni o'rgangan. Ular birgalikda Makkaga haj qilishdi. O'qishni tugatgandan keyin ham ularni ma'naviy qadriyatlar, yagona dunyoqarash va hayotiy donolik bog'ladi. Bu haqda Muhammad Boqir yozma asarlarida batafsil bayon etilgan. Mana azizning so'zlari:

 “Aytishlaricha, pinhona g‘ayrat bilan mashg‘ul bo‘lganimda, o‘z sirimni oshkor qilgandek bo‘ldim, bu sirni ochishim kerak edi.Mavlono Orif bilan birga o‘ttiz yil  izlanishda bo‘ldik. Ikki marta muqaddas Haj ziyoratini qildik. Biz o‘sha davrdagi islom olamining barcha go‘shalarini ziyorat qildik.Tiz cho‘kib hushyor bo‘lgan har bir kishi jannatda sayr qilsin va u yerda fikr yuritsin, lekin shu yerda xayriya ishlari bilan shug‘ullansin”.

Qabri bo'lgan zamonaviy yodgorlik majmuasi avvalgidek mashhur. Bu yerga islom dini muxlislari dunyoning turli burchaklaridan kelib, ziyoratgohlarga teginish, namoz o‘qish va marosimlarni o‘tkazish uchun keladi. Bu yerda botiniy, pokiza istaklar ro‘yobga chiqadi, duolar albatta eshitiladi va albatta Alloh taoloning ijobatisiz qolmaydi. Naqshbandiylar maqbarasini uch marta ziyorat qilish Makka va Madinaning muqaddas joylarini ziyorat qilish bilan barobar bo‘ladi, degan aqida bor. Ziyoratchilar maqbarani ziyorat qilish chog‘ida tinchlik va osoyishtalikni, ilohiy xotirjamlik va ma’naviy ongni his qilganliklarini da’vo qiladilar. Yetti yuz yil o‘tsa ham bu muborak zamin o‘zining mo‘jizaviy qudratini yo‘qotgani yo‘q.

O‘zbekiston hukumati yodgorlik majmuasini mukammal tartib va go‘zallikda saqlamoqda. Bu joy nafaqat dindorlar, balki go'zal narsalarni ko'rishni, mistik va sehrli narsaga tegishni xohlaydigan boshqa sayyohlar orasida ham juda mashhur. Shuningdek, bu yerda siz Sharq tarixi va islom dinidan juda ko'p qiziqarli narsalarni o'rganishingiz mumkin.

Buxorodagi ushbu maqbarani ziyorat qilishni tavsiya qilamiz. Poykent mehmonxonalarimizdan biri Bahouddin Naqshband maqbarasi ro‘parasida joylashgan. Bizga qo'ng'iroq qiling va xonalarni onlayn tarzda bron qiling! Biz sizni kutamiz!